Thư Ly Hôn Gửi Lại Mùa Xuân
Chương10: Một đêm kể chuyện
Cỡ chữ
“Đề nghị nào?” Tri Ý hỏi.
Ngoài hành lang lớp học, vài đứa trẻ chạy qua, tiếng giày cao su chạm nền xi măng lẫn vào tiếng lá rung bên cửa sổ. Cô đặt cây bút xuống cạnh danh mục sách vừa sửa, chờ anh nói tiếp.
“Minh Thái muốn tài trợ thay toàn bộ giá sách cho ba trường.” Cảnh Thâm nói. “Đổi lại, họ đặt tên thương hiệu trên mọi giá, xem trước danh mục sách và tham gia định hướng hoạt động khai trương, truyền thông.”
Tri Ý nhìn qua ô cửa mở. Căn phòng cũ vẫn chưa lắp giá mới, chỉ có những thùng sách xếp sát tường, ngoài dán nhãn theo khối lớp.
“Họ gọi đó là tài trợ?”
“Trong thư thì có.”
“Còn anh?”
Cảnh Thâm dừng lại một nhịp. “Tôi đã đề nghị tổ chức họp hội đồng công khai vào sáng mai. Đại diện Nhà xuất bản Tinh Hà, Phòng Giáo dục Lâm Thành, thầy Lục và cô đều đã nhận được thư mời. Quyết định cần ghi vào biên bản.”
“Được.” Tri Ý khép tập hồ sơ. “Tôi sẽ dự.”
Cô cúp máy, không nhìn điện thoại thêm. Trong những thùng carton kia có những cuốn sách còn thơm mùi giấy mới, có cả những cuốn truyện mỏng mà Chu Ninh đã lặng lẽ hỏi liệu có được mang về nhà không. Nếu từng gáy sách đều bị gắn một cái tên không thuộc về trẻ con, căn phòng này sẽ lại thành một nơi người lớn dùng để chứng minh điều gì đó.
Sáng hôm sau, phòng họp nhỏ của Trường Tiểu học Vân Hồ số 2 kín hơn thường lệ.
Lục Tử Mặc ngồi cạnh Tri Ý, trước mặt là cuốn sổ ghi chép đã mở sẵn. Đại diện Nhà xuất bản Tinh Hà mang theo hồ sơ dự án, còn cán bộ Phòng Giáo dục Lâm Thành ngồi ở đầu bàn, máy ghi âm đặt bên cạnh cốc nước ấm. Cảnh Thâm đến đúng giờ, phía sau anh là Trần Hạo ôm một tập tài liệu mỏng.
Không ai nói chuyện riêng.
Cảnh Thâm đứng lên trước, giọng bình tĩnh như đang báo cáo một hạng mục vận chuyển.
“Minh Thái đề nghị tài trợ chi phí thay mới toàn bộ giá sách cho ba trường. Họ chịu phần vật liệu, lắp đặt và bảo hành cơ bản.” Anh đặt bản sao thư điện tử lên bàn. “Điều kiện đi kèm gồm ba điểm: đặt tên thương hiệu trên mọi giá sách, được xem trước danh mục sách, và có quyền tham gia định hướng hoạt động khai trương, truyền thông.”
Căn phòng im đi vài giây.
Tri Ý lật đến trang điều khoản, nhìn dòng chữ được viết gọn gàng đến mức tưởng như hợp lý. Nhưng quyền được xem trước danh mục sách chưa bao giờ chỉ dừng ở chuyện xem. Người đã được quyền xem thường sẽ muốn được quyền chọn. Người đã được quyền chọn sẽ muốn quyết định thứ gì xứng đáng xuất hiện.
Lục Tử Mặc khép nắp bút.
“Trường không thể nhận điều kiện thứ hai và thứ ba.” Anh nói. “Danh mục sách là phần chuyên môn của dự án. Nếu doanh nghiệp được quyền xem xét để tác động, chúng ta đang giao việc quyết định trẻ em nên đọc gì cho một bên không chịu trách nhiệm giáo dục.”
Đại diện Phòng Giáo dục gật đầu. “Tên thương hiệu trên giá sách cũng cần cân nhắc. Không gian đọc không phải biển quảng cáo.”
Cảnh Thâm nhìn sang Tri Ý. Anh không thúc cô trả lời, chỉ chờ.
Tri Ý đặt hai bàn tay lên tập tài liệu.
“Kinh phí này có thể giúp ba trường sửa giá nhanh hơn.” Cô nói. “Nhưng dự án không thiếu một căn phòng đẹp để chụp ảnh. Điều trẻ cần là quyền chọn cuốn sách mình muốn đọc, quyền nói rằng mình không thích một câu chuyện, và quyền không bị người lớn dùng sách để dạy thay mọi điều.”
Cô dừng lại, giọng vẫn thấp và rõ.
“Nếu đổi quyền đó lấy tiền, chúng ta sẽ có giá sách mới, nhưng không còn mục đích ban đầu. Những kệ sách ấy có thể đầy hơn, song căn phòng sẽ không thật sự thuộc về học sinh.”
Lục Tử Mặc gật đầu rất khẽ.
Cán bộ Phòng Giáo dục hỏi: “Phía Viễn Phong có ý kiến gì? Minh Thái là đối tác của các anh, đúng không?”
Cảnh Thâm siết nhẹ đầu ngón tay, thói quen Tri Ý đã từng nhìn thấy mỗi khi anh cần đưa ra một quyết định khó.
“Đúng.” Anh đáp. “Minh Thái là đối tác có quan hệ làm ăn quan trọng với Viễn Phong.”
Anh nhìn thẳng vào biên bản đang được ghi.
“Nhưng Viễn Phong ủng hộ việc từ chối đề nghị này. Chúng tôi chỉ là đơn vị vận chuyển của dự án, không có quyền dùng quan hệ kinh doanh để gây ảnh hưởng đến quyết định chuyên môn. Tôi đề nghị ghi rõ lập trường đó vào biên bản.”
Trần Hạo đẩy một văn bản đã chuẩn bị sang phía cán bộ Phòng Giáo dục. Tri Ý nhìn tiêu đề: xác nhận Viễn Phong không tham gia bất kỳ quyền quảng bá, xét duyệt danh mục hay định hướng truyền thông nào liên quan đến “Tủ sách Mầm Non”.
Cô không thấy mọi chuyện vì thế mà trở nên dễ dàng. Nhưng cô nhìn ra sự khác biệt giữa một lời nói để làm dịu tình hình và một chữ ký chấp nhận mất đi lợi ích có thể giữ được.
Cuộc họp kết thúc bằng quyết định từ chối tài trợ của Minh Thái. Giá sách cho ba trường sẽ tiếp tục được thực hiện theo ngân sách đã duyệt và tiến độ hiện có; phần còn thiếu được đưa vào danh sách vận động nguồn lực cộng đồng, không được tự ý thay đổi danh mục hoặc kế hoạch hoạt động.
Khi mọi người lần lượt rời phòng, Lục Tử Mặc nói với Tri Ý:
“Việc này không làm chậm buổi tập huấn chiều mai. Giá sách trường số 2 đã lắp xong phần chính. Hai trường kia tạm dùng giá cũ đã gia cố.”
“Vâng.” Tri Ý đáp. “Tập huấn vẫn tiến hành theo kế hoạch.”
Cô thu lại tập hồ sơ. Cảnh Thâm đứng gần cửa, không giữ cô lại.
“Biên bản sẽ gửi trước trưa.” Anh nói.
“Cảm ơn.”
Chỉ vậy. Nhưng lần này, cô không cần hỏi xem lời ấy có được thực hiện không.
Buổi tập huấn đầu tiên diễn ra vào sáng thứ bảy tại phòng đa năng của trường.
Giáo viên ba trường ngồi thành vòng tròn, trước mặt mỗi người là một cuốn truyện tranh và một tờ phiếu ghi chép. Tri Ý không mở đầu bằng bài trình chiếu. Cô đặt một cuốn sách tranh về cậu bé sợ bóng tối giữa bàn, rồi hỏi:
“Nếu các thầy cô đọc cuốn này với học sinh lớp một, câu hỏi đầu tiên sẽ là gì?”
Một cô giáo trẻ đáp ngay: “Các em học được điều gì từ nhân vật?”
Tri Ý mỉm cười rất nhẹ. “Cũng có thể. Nhưng nếu các em không muốn rút ra bài học thì sao?”
Căn phòng lặng đi.
“Trẻ không phải lúc nào cũng cần trả lời đúng.” Cô lật tới trang có căn phòng tối, ngón tay dừng ở ngọn đèn bé xíu trên tranh. “Có thể hỏi: ‘Con nhìn thấy gì ở đây?’ Hoặc ‘Nếu là con, con muốn bật đèn hay ngồi thêm một lúc?’ Có em sẽ nói không sợ. Có em nói sợ. Có em không nói gì. Mọi phản hồi đều có chỗ trong buổi đọc.”
Tri Ý chia mọi người thành nhóm nhỏ. Họ thử đọc, một người làm người dẫn, những người còn lại đóng vai học sinh. Ban đầu, vài giáo viên vẫn quen hỏi những câu đã có sẵn đáp án. Đến lượt cô giáo lớp bốn ở trường phía đông, cô dừng trước đoạn nhân vật làm hỏng chiếc thuyền giấy của bạn.
“Nếu các em là bạn ấy, các em có tha thứ không?” cô hỏi.
Một giáo viên khác trong nhóm đáp bằng giọng trẻ con: “Không ạ.”
Cô giáo lớp bốn khựng lại, rồi cười bối rối.“Vậy con muốn làm gì?”
“Con muốn bạn ấy xin lỗi.”
“Rồi nếu bạn ấy xin lỗi?”
“Con sẽ nghĩ đã.”
Cả nhóm cùng cười. Không ai sửa câu trả lời ấy.
Cuối buổi, Tri Ý phát phiếu phản hồi. Cô đề nghị giáo viên ghi cả những điều họ lo: thời gian đọc bị chen vào lịch học, sách bị mất, học sinh chỉ chọn truyện tranh mà bỏ sách khoa học.
“Không cần giao chỉ tiêu mượn sách.” Tri Ý nói khi thu phiếu. “Nếu một đứa trẻ mượn sách chỉ vì bị yêu cầu, em ấy sẽ coi cuốn sách như một bài tập nữa. Chúng ta theo dõi các em thích gì, dừng ở đâu, có quay lại không. Đó mới là phản hồi.”
Lục Tử Mặc gấp sổ lại. “Mỗi trường cử một giáo viên phụ trách ghi nhận trong tháng đầu. Cô Hứa tổng hợp, rồi hội đồng điều chỉnh danh mục.”
Buổi chiều, Đường Mạn mang hai cốc cà phê nóng đến trường. Cô dựa vào khung cửa, nhìn những tờ phiếu phản hồi đang được Tri Ý xếp theo từng trường.
“Tớ nghe thầy Lục nói cậu vừa dạy mọi người cách để trẻ con được nói ‘con không biết’.”
“Không phải dạy.” Tri Ý sửa. “Chỉ là nhắc họ đừng vội lấp khoảng trống.”
Đường Mạn chỉ sang căn phòng bên cạnh. Giá sách mới đã lắp xong, mùi gỗ còn ngai ngái.
“Hay tối nay tổ chức đêm kể chuyện ở Mạn Sơn?”
“Gấp quá không?”
“Gấp mới có người thật.” Đường Mạn nhấp một ngụm cà phê. “Mời phụ huynh, giáo viên, học sinh. Để họ biết góc đọc không phải căn phòng khóa lại cho đẹp mắt.”
Tri Ý nhìn dãy giá còn trống.
“Được. Nhưng phải có góc cho trẻ tự viết.”
“Chu Ninh?”
“Ừ. Em ấy phụ trách nhận bài ẩn danh. Không ai cần đứng lên đọc nếu chưa muốn.”
Chu Ninh đến Mạn Sơn từ sớm, ôm một chiếc hộp giấy nhỏ. Trên nắp hộp, em dán tờ giấy viết bằng bút chì: “Chuyện muốn nói, không cần ghi tên.”
“Cô để cháu phụ trách thật ạ?” em hỏi.
“Thật. Nhưng nếu cháu mệt, cháu nói với cô.”
“Nếu có bạn viết buồn thì sao?”
Tri Ý chỉnh lại góc tờ giấy đã hơi lệch. “Mình đọc chậm.”
Đến bảy giờ, Mạn Sơn sáng hơn thường ngày. Đường Mạn dời bớt bàn sang sát tường, mượn thêm ghế từ tiệm bên cạnh. Trên những kệ sách vừa lắp xong là truyện tranh, truyện dài, sách khoa học xếp thấp theo chiều cao của trẻ.
Phụ huynh đến cùng con, đứng gần cửa một lúc rồi mới ngồi xuống. Có giáo viên mang theo một cuốn sách cũ của mình. Chu Ninh ngồi ở góc viết truyện, nhận từng mẩu giấy được gấp vội, xếp ngay ngắn như thể đang cất một điều rất quý.
Đường Mạn mở đầu bằng một câu ngắn gọn:
“Tối nay không có ai chấm điểm.”
Một bé trai lớp hai đọc đoạn truyện về con mèo muốn làm đầu bếp. Cả phòng cười khi em đọc đến câu con mèo bỏ muối vào hộp bút chì. Một phụ huynh kể hồi nhỏ từng giấu cuốn truyện dưới gối vì sợ bị nhắc tắt đèn.
Rồi Đường Mạn rút một mẩu giấy từ hộp của Chu Ninh.
“Đây là bài không ghi tên,” cô nói. “Chúng ta chỉ nghe thôi.”
Cô đọc chậm:
Ủng hộ tác giả bằng cách đọc truyện tại
.Live
“Có một căn phòng đầy sách, nơi không ai bắt ai phải trả lời đúng. Một bạn nhỏ ngồi ở cửa, không dám vào vì bạn ấy đã bán mất mấy cuốn sách cũ. Nhưng người giữ phòng nói, nếu muốn vào thì cứ vào, không cần mang theo gì cả.”
Không khí trong tiệm lặng xuống.
Tri Ý không quay sang góc viết. Cô biết Chu Ninh đang nghe từng chữ của mình trong giọng người khác. Không ai hỏi ai đã viết. Không ai nhìn em quá lâu.
Đến khi tiếng vỗ tay vang lên, Chu Ninh cúi đầu, nhưng khóe môi em động khẽ.
Tri Ý đi lấy thêm ghế cho một bà mẹ đứng gần cửa thì thấy Cảnh Thâm ở cuối phòng. Anh chỉ giữ cửa cho hai phụ huynh đang bế con nhỏ. Trần Hạo đi cùng anh, trên tay ôm một chồng ghế gấp.
“Đặt ở đâu?” Cảnh Thâm hỏi Đường Mạn.
“Cuối hàng kia.”
Anh làm theo, không nhìn về phía Tri Ý. Khi một giáo viên nhờ chuyển chiếc bàn nhỏ ra gần cửa sổ, anh cùng Trần Hạo khiêng đi. Xong việc, anh đứng lại nghe một bé gái đọc câu chuyện về hạt mầm không chịu nở vào mùa đông.
Trước khi buổi kể chuyện kết thúc, anh rời khỏi Mạn Sơn.
Tri Ý nhận ra điều ấy khi Đường Mạn đang đọc mẩu giấy cuối cùng. Cô nhìn khoảng trống gần cửa, nơi chỉ còn ánh đèn vàng hắt xuống nền gạch. Không có lời chào vội, không có cái cớ để ở lại nói riêng với cô.
Gần chín giờ, phụ huynh đưa con về hết. Chu Ninh cẩn thận xếp các mẩu truyện vào hộp giấy.
“Cô Tri Ý,” em gọi nhỏ, “lần sau cháu có thể đọc bài của cháu không?”
“Có thể.” Tri Ý đáp. “Nhưng chỉ khi cháu muốn.”
Tiệm yên hẳn. Tri Ý đứng giữa những kệ sách còn thơm mùi gỗ mới, xoay lại ngay ngắn một cuốn truyện tranh bị ai đó đặt ngược gáy.
Điện thoại rung lên.
Cảnh Thâm: “Anh đã gửi văn bản rút Viễn Phong khỏi mọi quyền quảng bá liên quan đến dự án. Hội đồng sẽ không phải lo về động cơ của chúng tôi.”
Tri Ý đọc hai lần. Câu chữ ngắn, có tên văn bản và thời gian gửi kèm theo. Không có dòng nào hỏi cô nghĩ gì, cũng không có lời nào đòi cô ghi nhận.
Cô mở khung trả lời, ngón tay dừng trên màn hình thật lâu.
Tháng bảy là sinh nhật cha tôi. Nếu anh vẫn ở Vân Hồ, tôi muốn nói với anh vài điều.
Bình luận (0)
Đang tải bình luận...