Gia Phả Bên Kia Bức Bình Phong
Chương17: Sổ của người làm
Cỡ chữ
Uyển Ninh vẫn chưa đáp lời người ở Thanh Hà. Nàng đặt thư hỏi mua cạnh bản đề nghị gửi Phùng gia, rồi gọi chưởng quỹ cùng người giữ kho đến trước bàn.
“Trước khi định phần trà có thể giao, phải đối lại từng chuyến đã rời kho,” nàng nói. “Ai cân, ai chuyển, ai ghi sổ thì chỉ xác nhận việc mình trực tiếp thấy hoặc làm. Lệnh từ đâu xuống, phải tìm người ra lệnh. Không ai được nhận thay trách nhiệm ấy.”
Hứa quản sự đứng gần cửa, hai bàn tay chắp trước bụng. Sau lưng ông là hai người từng cân trà và một người phụ trách chuyển hàng. Họ nhìn nhau, rồi nhìn những tờ ghi chép Uyển Ninh đã xếp thành từng tập.
“Biên bản đã ghi điều đó,” Hứa quản sự nói. “Tiểu nhân đến để đối từng dòng. Nếu có chỗ nào không nhớ rõ, sẽ nói không nhớ rõ.”
“Vậy bắt đầu từ chuyến hàng có phiếu cân của tẩu tẩu.”
Thẩm thị vẫn giữ bản gốc phiếu cân cùng danh mục kho; bản sao có chữ ký nhân chứng nằm trong tập giấy đối chiếu. Uyển Ninh để hai bản cách nhau một gang tay, chừa khoảng trống giữa chúng cho những tờ ghi nhận mới.
Người cân tên Từ Phúc bước lên. Ông đã làm ở kho nhiều năm, ngón tay chai sần, móng tay còn dính một vệt trà khô.
“Ông có trực tiếp cân lô ấy không?” Uyển Ninh hỏi.
“Có, cô nương. Tiểu nhân đứng cân lúc hàng được chuyển ra. Số kiện và trọng lượng đều ghi trên phiếu.” Ông chỉ vào bản sao. “Dấu này là dấu bàn cân. Còn dấu niêm bên ngoài do người giữ kho đóng.”
“Ông có nhìn thấy số được ghi vào danh mục tồn không?”
“Không. Tiểu nhân giao phiếu cân cho người nhận sổ. Sau đó làm việc ở sân phơi.”
Uyển Ninh nhìn sang người chuyển hàng.
“Ông có trực tiếp chuyển đủ số kiện ghi trên phiếu không?”
“Có. Tiểu nhân đếm khi đưa hàng qua cửa kho, rồi bàn giao cho người áp tải. Dấu niêm còn nguyên lúc giao. Từ đó về sau, tiểu nhân không theo hàng.”
“Có ai dặn ông ghi số khác với số đã cân không?”
“Không, cô nương.”
“Ông có tự sửa danh mục không?”
“Không.”
Uyển Ninh không hỏi thêm. Nàng bảo Minh Châu ghi nguyên lời từng người, phân biệt điều họ thấy với điều họ nghe người khác kể. Minh Châu đã thay áo ngoài sạch sẽ, tóc buộc gọn, trước mặt là quyển sổ mới mở. Nàng viết chậm, mỗi lời khai đều để một dòng trống cho người nói đọc lại và điểm chỉ.
Hứa quản sự lấy bản ghi chuyến hàng từ tập chứng từ. Ông không đặt tay lên phiếu cân mà kéo nó lại gần để đối chiếu từng ngày.
“Ngày cân là ngày này,” ông nói. “Ngày hàng rời kho được ghi ở đây. Còn dòng cập nhật tồn kho lại sang ngày hôm sau.”
“Khoảng cách ấy cho biết điều gì?” Uyển Ninh hỏi.
“Chỉ biết sổ tồn được cập nhật muộn hơn. Không cho biết vì sao. Có thể người giữ sổ chờ giấy giao nhận, cũng có thể người ghi thiếu một ngày. Tiểu nhân không thể khẳng định.”
“Ông có biết ai đã sửa dòng tồn bị gạch không?”
“Không biết.”
“Có ai bảo ông phải ghi lùi ngày hoặc đổi số kiện?”
“Không.”
Uyển Ninh nhìn vết mực khác màu trên bản sao danh mục kho. Đó là dấu vết của một việc đã xảy ra, nhưng dấu vết không tự nói ra bàn tay nào để lại. Nàng gạch dưới lời “không biết” trong bản ghi của Minh Châu, không phải để nhấn mạnh nghi ngờ, mà để lời khai không bị người khác diễn giải thành một lời khẳng định.
“Ghi rõ: các ngày cho thấy có khoảng trống giữa lúc hàng rời kho và lúc sổ tồn được cập nhật. Chưa xác định ai sửa danh mục, vì sao sửa, hay có chỉ thị nào hay không.”
Minh Châu chép lại câu ấy. Nàng đọc thành tiếng, rồi ngẩng lên hỏi:
“Có cần ghi tên người giữ sổ trong khoảng đó không, tỷ tỷ?”
“Có tên trong sổ thì ghi đúng tên. Nhưng đừng viết rằng người giữ sổ là người sửa, nếu chưa có chứng cứ.”
Minh Châu gật đầu. Từ Phúc nhìn nàng viết, vẻ căng thẳng nơi quai hàm bớt đi một chút.
“Cô nương,” ông nói, “nếu sau này người trong nhà hỏi tiểu nhân đã làm chứng chuyện gì, tiểu nhân chỉ muốn được xem lại dòng mình đã nói.”
“Ông sẽ được đọc lại trước khi ký. Bản gốc lời khai có chữ ký của ông, bản sao đặt trong tập kiểm kê. Không ai được đổi câu chữ sau đó.”
Từ Phúc cúi đầu. Người chuyển hàng cũng xin đọc lại lời mình. Uyển Ninh cho Minh Châu đưa từng tờ đến trước mặt họ. Mỗi người xác nhận xong mới ký tên hoặc điểm chỉ; quản sự Chu chứng kiến, Thẩm thị ký vào chỗ người chứng kiến. Nàng không hỏi ai vượt quá phạm vi việc người ấy trực tiếp làm.
Khi những người làm lui ra sân, Hứa quản sự vẫn ở lại. Ông đặt bản ghi chuyến hàng xuống cạnh phiếu cân.
“Lần trước tiểu nhân sợ giao bản gốc sẽ khiến người dưới bị vạ lây,” ông nói. “Hôm nay thấy lời khai được ghi riêng, tiểu nhân có thể mang thêm một bản ghi khác đến. Nhưng bản gốc vẫn phải ở chỗ tiểu nhân cho đến khi hội đồng quyết định.”
“Bản sao đủ để đối chiếu. Bản gốc ông giữ, ghi rõ ai đã xem và ngày xem.”
“Vâng.”
Nàng không hỏi ông còn biết gì về hộp gia phả. Hứa quản sự từng giữ một giấy nhận hộp không nêu rõ hộp gì, người giao cũng không rõ; ngày trên giấy trùng ngày lĩnh thẻ kho giấy phía đông. Chừng ấy chỉ mở thêm một nhánh cần kiểm, không đủ để gọi tên người nhận. Uyển Ninh đã học được rằng nếu đặt câu hỏi dẫn người khác đến một cái tên, lời đáp có thể trở thành tiếng vọng của chính câu hỏi ấy.
Quản sự Chu mang sổ lĩnh thẻ và sổ ra vào từ đường đến theo quy trình đã được hội đồng chấp thuận. Ông đặt sổ lên bàn, mở đến những trang có ghi nhận đêm mưa. Thẩm thị ngồi bên cạnh làm chứng; Minh Châu ngồi đối diện, không chạm vào sổ gốc.
“Trước hết, đọc lại dấu trên thẻ mẫu,” Uyển Ninh nói.
Minh Châu nhìn ký hiệu vẽ bên lề bản đối chiếu: một nét cong, hai vạch ngang.
“Dấu này trùng dấu cạnh dòng lĩnh thẻ kho giấy phía đông.”
“Muội nhận ra từ đâu?”
“Thẻ mẫu đã được đặt cạnh bản chép trong lần đối chiếu trước. Muội không nhận diện người lĩnh. Tên trên sổ bị nhòe.”
“Đêm ấy muội có thấy người mang hộp không?”
“Có thấy người ôm hộp vào từ đường, nhưng mặt bị che. Muội không biết họ là ai. Thẻ này giúp xác định người nhận hộp thuộc nhóm được phép qua lại từ đường, chứ không thể chỉ ra một người.”
Uyển Ninh đưa mắt sang quản sự Chu.“Xin ông đọc nguyên văn dòng ghi giờ hộp được đặt vào.”
Ông đọc dòng ghi hộp được đặt vào từ đường khoảng cuối canh ba. Minh Châu so với dòng trả thẻ, rồi nói:
“Thẻ cũng được ghi là trả vào cuối canh ba. Dấu niêm mép sổ được đóng lại sau lúc hộp được ghi nhận. Nhưng sổ không nêu ai đem thẻ trả hay ai đóng dấu.”
“Ghi như vậy. Không ghi người lĩnh thẻ là người mang hộp, cũng không ghi người thuộc nhóm ấy đã sửa trang gia phả.”
Minh Châu chép lại. Khi đặt bút xuống, nàng nhìn trang sổ cũ như muốn nhận thêm một dấu hiệu từ những hàng mực loang, nhưng không tự thêm lời nào. Uyển Ninh nhận ra nàng đang đợi, không phải chờ được khen mà chờ xem việc giữ đúng giới hạn chứng cứ có được coi là một phần công việc hay không.
“Bản đối chiếu này muội lập,” Uyển Ninh nói. “Tên người ghi là Lục Minh Châu, chức học đồ ghi sổ. Tiền công tính theo ngày, ghi vào sổ riêng.”
Minh Châu ngẩng đầu. “Không trừ vào tiền ăn ở trong nhà chứ?”
“Không. Việc học nghề là việc có tiền công. Tiền ăn ở không thay cho tiền ấy.”
“Muội hiểu.”
Nàng đặt cạnh bản đối chiếu một tờ danh mục mới. Trên đó đã chia các mục thành gia phả, sổ lĩnh thẻ, sổ ra vào, phiếu cân, chứng từ chuyến hàng và lời khai người làm. Mỗi vật chứng có chỗ ghi người giữ bản gốc, nơi lập bản sao và người chứng kiến.
“Muội tự lập danh mục từ lúc nào?” Uyển Ninh hỏi.
Theo dõi bản đầy đủ, cập nhật nhanh nhất tại
.live
“Sau khi tỷ tỷ bảo ghi đúng, đừng lấp chỗ trống. Nếu không có danh mục, muội sợ chép nhầm bản gốc với bản sao.”
“Đó là việc cần làm. Ghi thêm ai nhận bản sao và ai ký nhận, đừng chỉ ghi ‘đã giao’.”
Minh Châu sửa ngay một dòng. “Vậy sau này người giữ từng bản đều phải ký?”
“Đúng. Không phải để nghi ngờ họ, mà để biết tờ giấy đã đi qua những tay nào.”
Quản sự Chu khép sổ ra vào, nhưng chưa cất đi. Uyển Ninh yêu cầu ông ghi giờ đóng sổ và người mang sổ rời bàn. Thẩm thị ký xác nhận việc đối chiếu đã kết thúc. Minh Châu chép lại giờ, còn quản sự Chu kiểm tra từng chữ trước khi ký.
Đến gần trưa, Tiền ma ma tìm Uyển Ninh ở gian ngoài. Bà không mang hòm giấy theo, chỉ cầm một tờ ghi nhận gấp đôi, hai bên mép đã sờn.
“Cô nương,” bà nói, “lão thân tìm thấy khế ước cũ trong hòm giấy. Có dấu đóng, nhắc đến lệ trích hoa lợi hai trà đ**m để lập quỹ nữ quyến.”
Uyển Ninh đặt bút xuống. “Ma ma đã mở hòm chưa?”
“Chưa. Hòm vẫn nguyên như khi lão thân thấy. Lão thân chỉ nhìn qua khe dải giấy lỏng ở miệng hòm, nhận ra dấu đóng và chữ ‘quỹ’. Không động vào khế.”
“Trong tờ ma ma đang cầm ghi những gì?”
“Vị trí hòm, tình trạng khóa, dấu ngoài nắp, và việc có một khế ước nhìn thấy bên trong. Lão thân không chép điều khoản.”
“Vậy xin ma ma nộp tờ ghi nhận cho hội đồng, rồi cùng ta lập thỉnh cầu mở hòm trước nhân chứng.”
Tiền ma ma giữ tờ giấy thêm một nhịp, ngón tay miết lên nếp gấp.
“Lão thân muốn nói trước một điều. Khế ấy không phải chuyện ân huệ mà người trong nhà ban cho nữ quyến. Nó có dấu và từng có người giữ sổ riêng. Nếu đã tìm thấy thì phải xem nó được ghi thế nào.”
“Con đồng ý. Nhưng phải để nguyên tình trạng hòm và khế trước khi mở.”
“Cô nương sẽ không tự cầm khế trước?”
“Không. Người chứng kiến ghi niêm phong, tình trạng giấy và dấu đóng trước. Khi cùng đọc, từng người đối chiếu nguyên văn; sau đó sao lục, ký nhận. Bản gốc đặt lại vào hòm.”
Tiền ma ma nhìn nàng, rồi đưa tờ ghi nhận. Uyển Ninh nhận bằng hai tay, đọc từ đầu đến cuối. Tờ giấy chỉ ghi rằng hòm còn khóa, nắp không vỡ, trong khe thấy một khế ước đóng dấu; không ghi tỷ lệ hoa lợi, tên người ký hay nội dung nào khác.
“Chỗ này xin thêm giờ ma ma phát hiện,” Uyển Ninh nói. “Và thêm dòng xác nhận ma ma chưa mở hòm, chưa rút khế.”
Tiền ma ma đọc lại rồi tự viết thêm. Bà ký tên, quản sự Chu làm chứng. Uyển Ninh cất tờ ghi nhận vào tập vật chứng, để riêng khỏi bản chép gia phả cũ.
Hội đồng gia nghiệp chưa họp lại trong ngày, nhưng quản sự Chu nhận mang thỉnh cầu đến từng người có phận sự. Uyển Ninh không thúc ông gọi họp ngay. Việc mở hòm cần đủ người làm chứng, có cả Thẩm thị và Tiền ma ma; nếu thiếu một người, chờ thêm một ngày vẫn hơn để sau này không ai nói khế đã bị lấy ra hay đổi chỗ trước khi được ghi nhận.
Trong lúc chờ trả lời, Minh Châu ngồi ở gian bên lập danh mục vật chứng. Nàng đọc tên từng giấy, ghi người giữ bản gốc và người chứng kiến. Hứa quản sự mang đến bản sao ghi chuyến hàng; ông xem từng dòng lời khai trước khi giao, rồi ký vào sổ giao nhận. Bản gốc vẫn ở chỗ ông.
“Cô nương, chỗ này ghi ‘bản sao theo bản gốc của Hứa quản sự’ được không?” Minh Châu hỏi.
“Ghi thêm ngày ông ấy cho đối chiếu, và ai lập bản sao.”
Minh Châu viết vào chỗ trống, rồi xoay sổ để Hứa quản sự đọc. Ông gật đầu, ký tên. Nàng ghi tên ông bên cạnh tên mình, nét chữ còn chậm nhưng thẳng hàng.
Uyển Ninh nhìn qua vai nàng. Trước kia Minh Châu thường được gọi đến để mang trà, chạy việc hoặc đứng ngoài chờ sai bảo. Hôm nay, tên nàng nằm trên danh mục cùng tên quản sự và người giữ chứng từ. Không có gì lớn lao trong một dòng chữ; nhưng từ nay, nếu ai hỏi tờ giấy đã đi đâu, nàng có thể mở sổ ra trả lời bằng căn cứ của chính mình.
“Chiều nay muội sang trà đ**m với chưởng quỹ,” Uyển Ninh nói. “Đối chiếu các đơn đã nhận và ghi phần trà đã dành. Không tự quyết định bán hay giao.”
“Muội sẽ ghi riêng lượng đã cân, lượng còn chờ kiểm và lượng đã hẹn.”
“Ừ. Tiền công hôm nay cũng ghi đủ.”
Minh Châu cúi xuống viết tiếp. Uyển Ninh không đứng nhìn nàng lâu. Bên kia bàn, Thẩm thị đang xem lại phiếu cân gốc; Hứa quản sự chờ ký vào mục giao bản sao; Tiền ma ma ngồi giữ tờ ghi nhận hòm giấy, không để ai xếp lẫn vào những chứng từ khác.
Gần cuối buổi, quản sự Chu trở lại với lời chấp thuận của những người có mặt trong hội đồng: hòm giấy sẽ được kiểm tra vào sáng hôm sau, với Tiền ma ma, Thẩm thị và một quản sự làm chứng. Bản gốc không rời khỏi phòng kiểm tra; việc sao lục phải được đọc lại và ký nhận tại chỗ.
Uyển Ninh bảo Minh Châu ghi lịch kiểm tra vào danh mục. Nàng không cho thêm một chữ về nội dung khế ước, vì chưa ai được đọc nó. Tiền ma ma đặt tờ ghi nhận vào túi giấy riêng, rồi tự tay ghi tên mình lên mép túi.
“Ta sẽ có mặt,” bà nói. “Và sẽ nói đúng những gì đã thấy.”
“Vậy sáng mai ta cùng xem.”
Khi mọi người chuẩn bị rời bàn, Minh Châu đưa Uyển Ninh bản kê vật chứng vừa hoàn tất. Cuối trang có dòng ghi về hòm giấy: hòm còn khóa; khế ước quỹ nữ quyến nằm bên trong; dấu đóng được nhìn thấy qua khe nắp. Bên dưới, nàng chép thêm lời Tiền ma ma, không thêm lời suy đoán nào.
“Còn chỗ này,” Minh Châu nói, chỉ vào dòng cuối. “Muội chưa biết ghi thế nào.”
Uyển Ninh đọc phần ghi chú của Tiền ma ma. Khế ước có dấu của hai nhánh trong nhà; phần điều khoản về hoa lợi chưa thể đọc. Bên mép tờ kê, Tiền ma ma đã viết thêm rằng chỗ ghi tỷ lệ bị che bởi một dải giấy cũ.
Uyển Ninh nhìn lại dòng ấy, rồi đặt bản kê vào tập vật chứng, giữ nguyên những chữ vừa được ghi. Chỗ tỷ lệ hoa lợi vẫn nằm sau dải giấy cũ, chưa ai được phép nhấc lên.
Bình luận (0)
Đang tải bình luận...