Chương50

Thực tập sinh thời Dân quốc (một) Hoành thánh cá vàng được bưng lên, cá và nước súp đều mới được nấu xong, khói bốc lên trong màn đêm. Nước súp cá trong veo, điểm xuyết một chút dưa cải và hành lá, dùng muỗng khuấy lên, bên dưới còn có măng khô. Đúng là tiếp đón nồng hậu. Vu Mạn Di cúi đầu húp nước súp, nghe Tống Kỳ hỏi: “Em chạy trốn khỏi nhà họ Vu, họ sẽ đến Thượng Hải tìm em chứ?” “Họ không biết tôi đến Thượng Hải.” Có lẽ họ có suy đoán, nhưng cũng không chắc lắm. Trung Quốc lớn như vậy, rời khỏi Thiệu Hưng đến Hàng Châu, tàu hỏa thông suốt bốn phương, cô muốn đi đâu cũng được. Giống như bây giờ cô cũng hoàn toàn không biết thầy Tô đi đâu. Vu Mạn Di húp mấy ngụm nước súp, mồ hôi lạnh cũng chuyển thành mồ hôi nóng, bữa ăn khuya này xua tan sự lạnh lẽo trong lòng cô. Cô ngẩng đầu hỏi Tống Kỳ: “Sao anh lại bắt đầu hút thuốc?” Anh phát ra một âm tiết mập mờ, sau đó nhét hộp thuốc lá và bật lửa vừa lấy ra cùng tờ giấy nợ vào túi áo. Thu dọn xong, anh nói: “Tôi rất ít khi hút trước mặt người khác, không nghĩ em ra ngoài.” Có lẽ anh không lừa cô, chiều nay lao vào lòng anh, cô không ngửi thấy mùi hương gì quá nồng đậm như mùi trên người của đàn ông nhà họ Vu. Vu Mạn Di không tra hỏi nữa, cô nghĩ bản thân mình cũng không có tư cách gì để hỏi chi tiết hơn. Tống Kỳ vẫn là Tống Kỳ của trước đây chứ? Dù sao Vu Mạn Di cũng không còn là Vu Mạn Di của trước đây. Hai người họ cúi đầu ăn hoành thánh, rất chậm. Khi không thể dùng tiếng muỗng sứ va chạm vào tô để che giấu sự im lặng, rốt cuộc Tống Kỳ cũng lên tiếng. “Nếu em không muốn dùng tiền của tôi, ngày mai tôi dẫn em đi ăn với Phương Thiên. Gia đình cô ấy có xưởng dệt, ký túc xá cho nhân viên cũng không có mấy người ở nữa rồi. Chỗ nào cũng tốt hơn nhà trọ mà em đang ở…” “Ngày mai không được, ngày mai tôi đi phỏng vấn, sẽ trở về rất trễ.” “Trở về sao? Em đi đâu?” “Không nằm trong tô giới.” “An ninh bên ngoài tô giới không tốt.” “Nhưng trong tô giới, người nào cũng tốt hơn tôi, tôi quá kém cỏi, không thể cạnh tranh với họ. Tôi tìm việc nửa tháng rồi, không có chỗ nào cần tôi.” Tống Kỳ ít khi an ủi người khác, cúi đầu ăn hết một viên hoành thánh, anh mới nói: “Em không kém cỏi, em rất giỏi.” “Tôi không kém cỏi thì sao lại không thể cạnh tranh với họ?” Cô xin việc ở đâu cũng không được nhận, những người xếp hàng trong văn phòng, hoặc là đã có kinh nghiệm, hoặc là có văn bằng học tại chỗ. Chỉ có cô là mặc một chiếc váy quê mùa, đứng ngơ ngác giữa đám đông như người mới ngốc nghếch. “Họ không bị nhốt trong nhà từ nhỏ, cũng không nhận bài tập và giáo trình qua lỗ chó.” Tống Kỳ nói, “Người ta đi học nhiều năm như vậy, so tài với người chỉ học ở nhà một năm và đến lớp xóa mù chữ ba tháng như em, e là trong lòng họ cũng hồi hộp.” Tống Kỳ đặt muỗng xuống, ra vẻ lo lắng: “Chuyện gì thế này? Người nhận văn bằng hàm thụ đang phỏng vấn cùng mình. Bao nhiêu năm đèn sách của mình đổ sông đổ biển rồi sao?” “Em chỉ cần đứng cùng một nơi với họ đã là chiến thắng rồi đấy.” Tống Kỳ lại cầm muỗng lên. Cô cũng vui vẻ hơn một chút. “Văn bằng của hiệu trưởng Lục rất hữu dụng.” Tâm trạng của cô đã tốt hơn, sau đó lại cảm thấy Tống Kỳ an ủi cô bằng cách dìm người nâng mình như vậy là quá đề cao cô, vậy là cô quy công lao cho Lục Việt Đình, “Ông ấy nổi tiếng, thấy tôi được hiệu trưởng Lục dạy dỗ, người ta mới cho tôi vào phỏng vấn…” “Nửa năm qua, hiệu trưởng Khương Ngọc ngày càng có tiếng tăm ở Thượng Hải, văn bằng càng hữu ích. Giá mà lúc đó tôi đóng thêm tiền học phí, cho em đến trường của Khương Ngọc.” “Anh cũng nghe đến Khương Ngọc rồi sao?” Vu Mạn Di lập tức lên tinh thần, cô nhớ lần trước Tống Kỳ không có ấn tượng gì về Khương Ngọc. “Cô ấy từng lên báo mấy lần vì mở trường, có nghe qua.” “Vậy anh có biết…” Cuối cùng cũng bắt được một người có liên hệ với “giới mỹ thuật ở Thượng Hải”, Vu Mạn Di lập tức kể lại chuyện mình bị đuổi khỏi phòng vẽ của Khương Ngọc sau khi đưa văn bằng ra. Nhưng Tống Kỳ nhíu mày nghe cô nói, sắc mặt cũng bất ngờ. “Còn có mâu thuẫn này nữa sao?” Anh cố gắng nhớ lại, sau đó ngẩng đầu, rõ ràng không nhớ được gì, “Tôi chưa từng nghe qua, chỉ biết những gì được đăng trên báo, chuyện em nói hình như là bí mật trong nghề.” Vu Mạn Di cực kỳ buồn bã: “Tôi ghét cảm giác chết mà không hiểu tại sao.” “Bớt dùng những từ này đi.” Hình như Tống Kỳ nhạy cảm với những từ này hơn trước, anh lập tức nhắc nhở. Sau một hồi suy nghĩ, anh nói tiếp, “Nhưng nếu em thật sự muốn biết, chúng ta có thể đi hỏi người trong “giới mỹ thuật” này.” “Anh có quen không?” “Tôi quen, em cũng quen.” Tống Kỳ cười, “Lúc tôi làm anh trai em, chúng ta đã gặp nhau.” Vu Mạn Di bừng tỉnh. * Hôm sau, Vu Mạn Di vẫn cố chấp ra khỏi tô giới để đi phỏng vấn, may mà bị loại từ vòng đầu, vậy là cô quay về nhà trọ trước khi Tống Kỳ tan làm, ngồi vào chiếc bàn trước cửa chờ anh. Chờ một hồi, cô thấy một người đi ngang qua, bực bội vì không tìm được nhà trọ. Vu Mạn Di chạy ra gọi tên anh, lúc này Tống Kỳ mới thấy cô chen ra giữa hai quầy hàng hai bên, khói trắng bay lên, che kín bảng tên nhà trọ. “Nơi này không giống chỗ người ở.” Anh lặp lại. “Này! Nói cái gì đấy!” Đúng lúc chủ nhà trọ đang ngồi trước cửa, ông ấy thò đầu ra mắng chửi té tát. “Tôi bất bình thay ông đấy.” Tống Kỳ kéo Vu Mạn Di đến bên cạnh, nói rõ suy nghĩ của mình, “Người ta chắn hết mặt tiền nhà ông, che cửa là cản tài, không kiếm được tiền cũng có lý do.” Ông chủ ngẩn người, chìm vào suy tư. Vu Mạn Di cảm thấy nửa năm qua, Tống Kỳ thay đổi rất ý nhị, có lúc điềm tĩnh hơn, nhưng cũng có lúc giống hệt như Tống Kỳ ngày đó mượn danh nghĩa lớp xóa mù chữ để công khai giễu cợt chế độ phong kiến ở nhà họ Du. Anh phát huy năng lực diễn thuyết từ nhà họ Vu sang nhà họ Du, lại từ nhà họ Du đến phòng ghi danh của trường mỹ thuật. Bây giờ anh lại làm vậy, chủ đề diễn thuyết lúc này là “Em gái tôi chăm chỉ học hành rồi lấy văn bằng ở trường của ông, sao lại không tìm được việc làm? Ông giải quyết chuyện này đi”. Đương nhiên quản lý của trường mỹ thuật Lục Việt Đình nhớ Vu Kỳ và Vu Mạn Di, lần trước cũng là ông ấy tiếp đón hai anh em này. Một năm đã trôi qua, kỹ năng giao tiếp của ông ấy cũng được cải thiện, ông ấy cầm tách trà ngồi cạnh Vu Kỳ, tận tình khuyên bảo: “Vu tiên sinh, về chuyện em gái cậu tìm việc làm, trường chúng tôi cũng lực bất tòng tâm. Cậu biết không, thị trường việc làm năm nay cực kỳ tệ, rất khó tìm việc, tôi cũng nơm nớp lo sợ sẽ đánh mất chén cơm của mình.” “Sao càng ngày càng tệ thế?” Vu Kỳ nói, “Tôi nhớ mấy năm trước cầm bằng hàm thụ cũng rất dễ tìm việc làm mà.” “Càng ngày càng nhiều người đi học.” Quản lý thở dài, sau đó uống trà, “Trình độ học vấn mất giá, nhân tài bị bão hòa.” “Anh.” Vu Mạn Di đứng bên cạnh, nhỏ giọng nói, “Em không muốn vào xưởng dệt. Nếu em vào xưởng dệt, chẳng phải học hàm thụ là phí công vô ích sao?” “Phải, em gái tôi vẫn muốn làm công việc liên quan đến ngành học.” Vu Kỳ ra hiệu cho cô bình tĩnh lại, sau đó hỏi quản lý, “Hôm qua tôi thấy báo đăng phòng vẽ của Khương Ngọc đang tuyển trợ giảng, vị trí này thế nào? Các ông đều làm giáo dục, chi bằng giới thiệu giúp tôi một tiếng?” “Ôi chao.” Quản lý đặt tách trà xuống, nhắc lại chuyện lần trước, “Lần trước Vu tiên sinh định đi ghi danh bên trường của Khương Ngọc, lần này lại nhắc đến Khương Ngọc trước mặt tôi. Tôi đã nói rồi, Khương Ngọc không phải người tốt. Huống hồ chi em gái nhà cậu cầm văn bằng của hiệu trưởng Lục, dù chuyện đã qua thì Khương Ngọc cũng không nhận cô ấy vào đâu.” “Sao lại không nhận? Là vì chuyện tranh giành học viên với các ông à? Tranh giành học viên là chuyện phổ biến trong mọi ngành nghề, lòng bao dung của hai hiệu trưởng này cũng thật là…” “Chậc, không phải là chuyện bao dung.” Quản lý đặt tách trà xuống, “Là do Khương Ngọc ăn cắp bí quyết trước. Vu tiên sinh, cô Vu, hẳn là hai người cũng nghe qua chuyện tranh lịch tháng rồi đúng không?” Vu Mạn Di không rõ lắm, nhưng chắc chắn Tống Kỳ đã nghe qua. Gần đây, cái này cực kỳ phổ biến ở Thượng Hải, thường được tặng kèm theo báo chí hoặc hàng hóa, tranh màu được in trên lịch tháng. Ban đầu, mấy bức tranh này rất thô sơ, nhưng dần dần cũng trở nên tinh tế hơn, đến mấy năm gần đây, nó đã trở thành chiến sự cho mấy thương hiệu nước ngoài quảng cáo sản phẩm của mình, một bức tranh lịch tháng có thể mang về bốn trăm đồng bạc cho họa sĩ, trong khi công nhân vất vả cả tháng trời thì tiền lương cũng chỉ có vỏn vẹn mười lăm đồng, đây là ví dụ điển hình cho sự thành công của mỹ thuật thương mại. Trước đây, Lục Việt Đình nổi danh trong giới mỹ thuật thương mại nhờ vẽ tranh lịch, Vu Mạn Di cũng ghi danh vào khoa mỹ thuật thương mại ở trường của ông ấy. Giới mỹ thuật cũng công nhận, mặc dù bút pháp của hiệu trưởng Lục chưa tinh xảo bằng nhiều tiền bối trong nghề, nhưng ông ấy là một bậc thầy và là người tiên phong chính hiệu trong lĩnh vực mỹ thuật thương mại. Mà tất cả những điều này có liên quan đến kỹ thuật “vẽ tranh bằng than chì và màu nước” (*) do chính ông ấy nghiên cứu ra. (*) Nguyên văn là “擦笔水彩”, là kỹ thuật vẽ tranh lịch thịnh hành ở Thượng Hải vào đầu thế kỷ 20. Họa sĩ dùng bút lông nhúng bột than chì để phác thảo và đánh bóng trên giấy, tạo ra các mảng sáng tối, khối lập thể và cấu trúc cơ bản cho bức tranh, sau đó tô màu nước chồng lên trên. Lớp màu nước thường nhạt, trong suốt, tạo màu sắc tươi tắn, giúp bức tranh sống động và rực rỡ hơn. “Kỹ thuật vẽ tranh bằng than chì và màu nước là do hiệu trưởng Lục của chúng tôi nghiên cứu ra, dựa trên kinh nghiệm trước đây ông ấy vẽ chân dung ở tiệm chụp ảnh. Vu tiên sinh, cậu cũng biết tranh lịch chủ yếu vẽ phụ nữ xinh đẹp, người ta treo lịch trong nhà, đương nhiên tranh lịch phải sinh động, rõ nét, có thẩm mỹ, hiệu trưởng Lục của chúng tôi lập nghiệp dựa trên kỹ thuật này. Cậu nhìn xem, trên tường của tôi cũng có một tấm lịch.” Vu Mạn Di nhìn về hướng mà ông ấy chỉ, đúng là nhìn thấy một tờ lịch, tranh lịch vẽ một tiểu thư đứng dưới gốc cây mai, màu sắc rực rỡ, nhân vật trong tranh hoàn toàn khác với tranh màu nước hoặc tranh Trung Hoa truyền thống, gương mặt ngọt ngào, cảm giác rõ nét như được chụp trong tiệm chụp ảnh. “Tôi không biết hiệu trưởng Lục phát minh ra tranh lịch tháng mà ông nói. Lúc tôi nhìn lại thì cả con đường toàn là… tranh màu nước và than chì này.” “Đúng vậy, cái này là tiết lộ bí mật nghề nghiệp đấy. Rất nhiều người nghĩ hội họa chỉ là tô màu lên giấy, nhưng thật ra vẽ tranh cũng giống như mở tiệm cơm, càng đi sâu vào thì càng thấy mỗi người có một tuyệt chiêu và kỹ thuật. Cả Thượng Hải này, ban đầu chỉ có hiệu trưởng Lục biết kỹ thuật vẽ tranh màu nước và than chì, phương thức vẽ người của ông ấy rất đặc biệt, ông ấy dùng bột than chì… Chậc, người ngoại đạo rất khó lòng hiểu được. Tóm lại, lúc đó rất nhiều khách hàng bị bút pháp của ông ấy thu hút, sau khi in ra, lượng tiêu thụ lịch có tranh của ông ấy vượt xa mấy tờ lịch khác!” “Nhưng Khương Ngọc này… Khương Ngọc này!” “Nghe nói trước đây cô ấy là học viên được tuyển vào Ban Minh họa của Thương vụ Ấn thư quán (*), học ba năm, đi làm bốn năm, góp đủ tiền đi châu Âu học lên cao. Đi học về thì trở lại chốn cũ để dạy học, lúc đó cô ấy đã để mắt đến bản thảo tranh lịch mà hiệu trưởng Lục gửi đến Thương vụ Ấn thư quán để in.” (*) Là tổ chức quan trọng nhất trong ngành xuất bản cận đại của Trung Quốc. Được thành lập năm Quang Tự thứ 23 (1897) tại Thượng Hải, ban đầu đơn vị này tập trung vào lĩnh vực in ấn, sau đó dần mở rộng sang các hoạt động văn hóa và giáo dục. Trong bối cảnh phong trào Duy Tân phát triển mạnh và hệ thống học đường mới hình thành, Thương vụ Ấn thư quán đã bắt đầu xuất bản sách giáo khoa, đặt nền móng cho ngành xuất bản giáo dục hiện đại. “Khương Ngọc này được lắm, làm giáo viên một tháng kiếm tám mươi đồng bạc chắc là còn ít, cô ấy cầm luôn bản thảo của hiệu trưởng Lục, tùy tiện nghiên cứu, vậy mà lại nghiên cứu ra kỹ thuật chồng lớp để tạo chiều sâu lập thể cho nhân vật. Cô ấy không học một mình mà còn chia sẻ cho các họa sĩ vẽ tranh lịch khác, lần này thì hay rồi, rất nhiều người ở Thượng Hải đã học được cách vẽ tranh bằng than chì và màu nước của hiệu trưởng Lục, thế này có khác nào đi trộm công thức nấu ăn trong bếp nhà người ta đâu.” “Hình như tôi đã nghe qua chuyện này.” Rốt cuộc trí nhớ của Tống Kỳ cũng thức tỉnh, anh nhớ đến sự do dự vào lần đầu tiên nghe cái tên Khương Ngọc. “Lúc đó báo chí từng tranh luận, có người nói truyền nghề cho học trò thì thầy chết đói, hiệu trưởng Lục không muốn chia sẻ kỹ thuật độc quyền của mình cũng là lẽ thường tình, những người học kỹ thuật xong lại bán giá thấp là phá hoại quy tắc nghề nghiệp. Nhưng cũng có người nói ngành mỹ thuật thương mại mới khởi sắc, cho phép nhiều người kiếm tiền hơn mới có thể khiến cho nhiều người sáng tạo hơn, đúng là sau khi kỹ thuật vẽ tranh màu nước và than chì trở nên thịnh hành, tranh lịch mới trở nên phổ biến. Lúc đó tôi còn trẻ, mới theo dõi một chút mà đã thấy người ta tranh cãi rất kịch liệt.” “Đúng vậy, đó là chuyện của mười năm trước. Sau khi thành danh trong ngành vẽ tranh lịch, Khương Ngọc mới có tiền mở trường học, bây giờ cô ấy lại biến thành một nhà giáo dục nổi tiếng. Thương trường là chiến trường, thật nghiệt ngã làm sao! Cô Vu, cô tuyệt đối không được làm việc cho một người như vậy!” Quản lý kết luận. Lượng thông tin hôm nay quá nhiều, Vu Mạn Di sắp xếp suy nghĩ, chỉ rút ra được hai ý chính là “một bức tranh lịch có giá bốn trăm tệ” và “thương trường là chiến trường, thật nghiệt ngã làm sao”. Đại Thượng Hải quá phức tạp. * “Cái này có gì mà phức tạp?” Một năm không gặp, giọng nói của Phương Thiên vẫn to rõ như trước. Hiếm hoi lắm Tống Kỳ mới chủ động tìm đến cô ấy, không ngờ Vu Mạn Di lại nhảy ra từ sau lưng anh. Hai cô gái hỏi han một phen trước cổng trường, nói rõ sự tình, cuối cùng lại được người đàn ông ngốc tiêu tiền như rác dẫn đến nhà hàng bên cạnh trường, vốn nổi tiếng nhờ phục vụ ẩm thực An Huy. Trên đường đi, Vu Mạn Di kể với cô ấy hành trình đến Thượng Hải, lúc ngồi trong nhà hàng lại nói chuyện tìm việc. Nghe đến chuyện của Khương Ngọc, cô ấy có vẻ nhạy bén hơn Tống Kỳ, nhanh chóng đưa ra đánh giá của bản thân: “Không phải Tống Kỳ đã nói đến cuộc khẩu chiến trên báo lúc đó sao? Đó không phải là chuyện trắng đen rạch ròi, nếu cô bảo tôi đứng trên phương diện đạo đức, tôi cũng không thể nói ai đúng ai sai. Nhưng đã gọi là mỹ thuật thương mại, vậy thì thương nhân luôn muốn cướp, đoạt, cắn xé vì món hời trước mắt, người lớn nhà tôi đều làm như vậy. Khương Ngọc đi từ học viên Ban Minh họa của Thương vụ Ấn thư quán đến hiệu trưởng như bây giờ, đương nhiên cô ấy cũng không phải người bình thường.” “Lần đầu tiên tôi gặp cô ấy, cô ấy rất dịu dàng.” Vu Mạn Di nói, “Tôi không tưởng tượng ra dáng vẻ giành giật của cô ấy.” “Nhưng quan trọng nhất là mọi thứ trên đời đều phải giành giật mới có được.” Phương Thiên cười, “Hẳn là trước đây ở nhà họ Vu, cô chưa từng giành giật thứ gì đúng không?” “Đúng là trước đây không phải giành giật, đều là ông nội cho chú Ba, chú Ba chia cho mẹ ba, mẹ ba chia cho tôi…” Cô nhỏ giọng, hình như cũng ý thức được chuyện này không hợp lý. “Chờ người khác chia cho thì đương nhiên cô không cần giành giật.” Phương Thiên nói, “Vậy thì chỉ có thể ăn phần vụn vặt mà người ta chừa lại cho cô, chẳng lẽ Khương Ngọc còn phải chờ người khác mở trường cho mình sao? Nếu đã trốn khỏi nhà họ Vu, cô không thể sống theo quy tắc của nhà họ Vu nữa. Cô chưa tìm được việc làm là vì cô không giành giật hay là không biết cách giành giật?” Vu Mạn Di nghĩ ngợi, phát hiện lúc đối diện với người thuê lao động, trông cô rất bất lực, rất thiếu quyết tâm, chứ đừng nói đến “giành giật”. “Đừng dọa cô ấy.” Tống Kỳ bên cạnh đột ngột lên tiếng, “Hôm nay cô ấy đã nghe quản lý nói rất nhiều, cậu còn ở đây lên lớp với cô ấy. Cậu dày dạn kinh nghiệm lắm sao, cô Phương?” “Đương nhiên tớ rất dày dạn kinh nghiệm, tớ lớn lên trong tranh đấu mà.” Phương Thiên nói, rốt cuộc cũng khép cái miệng cao quý đó lại, ăn mấy miếng cơm trong nhà hàng. “Nhưng họa sĩ tranh lịch kiếm được bốn trăm đồng một bức sao? Trời ơi, tớ làm phiên dịch ở công ty Tây chỉ kiếm được bốn mươi đồng một tháng, còn không bằng tớ quỳ gối nói vài lời dễ nghe trước mặt ba tớ.” “Cậu quỳ gối trước mặt ba cậu thì ông ấy sợ chết khiếp.” Tống Kỳ nói, “Trước giờ cậu chỉ đứng xin tiền thôi.” Nghe cuộc đấu khẩu quen thuộc giữa Phương Thiên và Tống Kỳ, Vu Mạn Di bật cười. Không hiểu sao sự tồn tại của họ lại làm Vu Mạn Di cảm thấy yên tâm, giống như họ là hai mỏ neo vững chãi trong thế giới hỗn loạn của cô. Tống Kỳ đánh trúng điểm yếu của Phương Thiên, cô ấy không cách nào phản công, vậy là lại đổi chủ đề, nói: “Cậu muốn tớ tìm chỗ ở cho Mạn Di đúng không?” “Ừ, không khó chứ?” “Không khó.” Nói xong, Phương Thiên liếc mắt nhìn Vu Mạn Di rồi lại nhìn Tống Kỳ bên cạnh, đột nhiên nở nụ cười có thù tất báo, “Tớ thấy nhà cậu rất tốt.” , , vn, live , vn